Zodra de eerste berichten kwamen dat er minder subsidie naar ‘de kunst’ zou gaan kreeg in menig actualiteitenprogramma op radio en tv dit onderwerp een plaatsje toebedeeld en mochten kunstenaars zeggen dat bezuinigen een daad van barbarij was. Er is naar ik meen zelfs een hele avond besteed op een tv-kanaal over dit onderwerp waarbij kunstenaars op ‘indringend bedoelde wijze’ poneerden dat ‘het licht zou uitgaan’ als de regering zou bezuinigen op ‘de kunst’. Ik zeg dit met een slag om de arm, want ik heb wel de vooraankondiging gezien van deze noodkreet op televisie, maar kon het, zoals velen met mij, niet opbrengen om er naar te kijken.
Het eerste wat me verwonderde was de afwezigheid van de vermeende slachtoffers in de voornoemde actualiteitenprogramma’s, dat wil zeggen het gedupeerde publiek dat zijn verontrusting liet blijken. Het waren voornamelijk de aanbieders van de kunst die riepen dat het licht zou uitgaan. Dat is op zijn minst een beetje curieus. Het tweede wat me inviel was de vraag of kunst zonder subsidie niet kon bestaan. Wat te denken van Van Gogh, Rembrandt, Mozart of Bach? Subsidie uit de staatskas is een betrekkelijk nieuwerwets fenomeen en de kunsten bestaan toch al wat langer dan dat.
De staatssecretaris is betrekkelijk voorzichtig met zijn plannen. De strekking van zijn boodschap is dat er toch enige belangstelling vanuit het publiek moet zijn om staatssteun te rechtvaardigen. Maar van zo’n stellingname heb ik een van de kunstenaars het schuim rond de mond zien krijgen op de televisie. “Moeten we dan constant bezig zijn het publiek te behagen?”, zo was zijn retorisch bedoelde vraag. De journalist, die op andere momenten zo zijn best deed om kritisch te zijn, lachte wat schaapachtig en vroeg niet door. Een vraag had kunnen zijn of het een overheidstaak is om geld te verschaffen aan kunstenaars die zich ten doel hebben gesteld om het publiek te irriteren.
Een andere invalshoek van de redactie van het actualiteitenprogramma had kunnen zijn (even nazoeken jongens, de wereld houdt niet op voorbij de grens) hoe het met De Kunsten is gesteld in landen waar geen subsidie wordt verstrekt en er toch vrijheid is. Ik ben geen deskundige, maar ik heb me laten vertellen dat het in sommige landen erg goed gaat met De Kunsten zonder dat er subsidie aan te pas komt. Hoe zouden de voorvechters van subsidie voor De Kunst daarop reageren?
Achter elke subsidieregeling zitten commissies die bepalen wie er wel en wie er niet wat krijgt. Mogelijk dat dat de reden is dat subsidies voor De Kunst zo’n remmende invloed hebben op datgene wat er toe doet. Voor 1 kunstidee in een kunstenaarshoofd zijn minstens 5 commissieleden nodig om te bepalen of het geschikt is voor subsidie. In het curriculum van kunstopleidingen (what ever that may be) wordt tijd ingedeeld om subsidies te verkrijgen. Wat heeft dat te maken met geniale grootse meeslepende kunst?
Misschien dat het afschaffen van de subsidies een bevrijdende werking heeft. Echte geniale invallen hebben geen commissie van subsidietoewijzing nodig, integendeel zelfs. Het moet iedereen vrij zijn alles te maken en alles te verzinnen wat men wil. En niemand moet verplicht zijn er een bijdrage aan te leveren. De staat is niet bedoeld om de ene soort kunst te bevoordelen boven de andere en dat is al reden genoeg om alle subsidie af te schaffen.
Lees ook:Weg met de kunstcommissies
